CONDENSATOR

condensator.png
het algemeen gebruikte symbool voor condensator in schakelingen

Een condensator is een elektronisch component, welke een elektrische lading (Coulomb) enige tijd kan bewaren. In sommige opzichten gaat de vergelijking met een accu op; namelijk een condensator kan worden opgeladen en weer ontladen.
De hoeveelheid lading welke een condensator kan opslaan, wordt aangegeven als capaciteit. Ook de omschrijving: capacitieve lading kan hiervoor worden gebruikt.
De eenheid waarin de capaciteit wordt uitgedrukt is farad, welke in de component-lijsten op finimuis.nl weergeven wordt als F (eventueel vooraf gegaan door een verkleinings-factor, volgens onderstaande tabel).

Factor Omschrijving Weergave
100 farad F
10-3 millifarad mF
10-6 microfarad µF
10-9 nanofard nF
10-12 picofarad pF
Tabel met de verkleinings-factoren voor het omrekenen van de eenheid farad

c-schema.png
wijze waarop het principe van een condensator berust

Ladingsscheiding +Q, -Q in een condensator met parallelle platen veroorzaakt een inwendig elektrisch veld.
Het tussen de platen liggende gedeelte (oranje bollen), wordt diëlektricum genoemd. De functie van het diëlektricum omvat het verkleinen van de veldsterkte en het vergroten van de capaciteit van de condensator.

Een condensator is een electronische component welke elektrische lading en elektrische energie opslaat.
Hij is opgebouwd uit twee geleiders(platen) met een relatief grote oppervlakte, die zich dicht bij elkaar bevinden en gescheiden zijn door een niet-geleidend materiaal of vacuŁm, het diŽlektricum.
Wanneer de ene geleider positief geladen wordt ten opzichte van de andere, verplaatsen de aan moleculen in het diŽlektricum gebonden elektronen zich een beetje naar de positief geladen geleider.

Een condensator bestaat altijd uit twee geleiders (meestal metaal) die gescheiden zijn door een isolerende stof. Die isolerende stof.
De isolerende stof kan bijvoorbeeld zijn : lucht, kunststof (plastic), keramisch materiaal, mica of een oxide huid op een metaal.

Werking van de condensator
De capaciteit wordt groter naarmate de afstand tussen de geleiders(de platen in condensatoren) kleiner is.
In de praktijk laat het materiaal in de tussenruimte (het diŽlektricum) toch een kleine lekstroom door.
In schakelschema's wordt dit in rekening gebracht middels een grote weerstand die parallel staat aan de condensator.
Bovendien is er een bovengrens aan de sterkte van het elektrisch veld dat tussen de geleiders van een condensator kan worden aangelegd, dit wordt de doorslagspanning genoemd.
Vele elektrische componenten zoals kabels zijn onbedoeld tevens condensatoren met een zekere capaciteit. Dit wordt een 'parasitaire capaciteit' genoemd.
Daardoor wordt een bovengrens opgelegd aan de frequentie van het door te geven signaal.
De elektrische tegenhanger van de condensator is de spoel. Het component spoel, wordt als een apart component behandeld in het Componenten-overzicht.
Terwijl een ideale condensator een oneindig grote impedantie vormt voor gelijkstroom, en voor een wisselstroom een impedantie die kleiner wordt naarmate de frequentie toeneemt, is een ideale spoel juist een volmaakte geleider voor gelijkstroom, terwijl zijn impedantie toeneemt met de frequentie van een wisselstroom.
Condensatoren en spoelen worden toegepast in elektrische filters, die wisselstroomsignalen afhankelijk van hun frequentie doorlaten of tegenhouden.

Waarvoor worden condensatoren gebruikt:
1 om gelijkstroom te blokkeren maar wisselstroom door te laten (bijvoorbeeld een geluidssignaal naar een luidspreker zonder gelijkspanning).
2 frequenties uit te filteren (bijvoorbeeld in audiotoepassingen).
3 spanningsschommelingen af te vlakken (bijvoorbeeld in netvoedingen.
4 in trillingskringen met bijvoorbeeld spoelen af te stemmen op bepaalde frequenties in radio's en vele andere toepassingen.
5 geluid op te nemen (condensatormicrofoon).
6 de positie van een geleider mee te bepalen (bepaald soort aanraakscherm).
7 elektrische energie op te nemen en af te geven zoals in de startmotor in een auto met een benzinemotor, aandrijving in elektrische auto's.
8 vermogen pulserend afgeven (bijvoorbeeld de flitser van een fototoestel).

Uitvoeringen van condensatoren:

Door zijn mechanische constructie en de gebruikte materialen bestaat en een grote verscheidenheid in types en uitvoeringen.
De voornaamste eigenschappen, welke de type/uitvoering keuze bepalen zijn: de capaciteit, de tolerantie, werkspanning, toegelaten temperatuur, stabiliteit, en mechanische afmeting.

De verschillende uitvoeringen condensatoren:

Keramische miniatuur uitvoeringen voorzien van ťťn kleur-code, en gestempelde waarde-codering waarover later meer informatie.
Toepassingsgebied: algemeen inzetbaar, vooral in afstemkringen om ruimte te besparen op de printplaat.
keramic.png
Hierboven meerdere voorbeelden van keramische miniatuur condensatoren met ťťn kleur-code.

Keramische-schijf uitvoering met de volgende eigenschappen(goedkoop, kleine capaciteit, hoge doorslagspanning, grote capaciteits-verandering bij hoge temperatuur)
Toepassingsgebied: algemeen inzetbaar, vanwege de verandering bij hoge temperaturen niet toepassen in frequentie-bepalende circuits (met uitzondering van de NP0-typen, de zijn temperatuur stabiel).
schijfker.pngschijfker1.png
Hierboven twee voorbeelden van keramische schijf condensatoren.

Monolitische keramische-film uitvoering met de volgende eigenschappen (goedkoop, grote capaciteit met kleine afmeting, hoge doorslagspanning)
Toepassingsgebied: algemeen inzetbaar, waarbij een gestandaardiseerd afmeting-raster voordelen heeft.
keramisch.pngkeramisch1.png
Hierboven een tweetal voorbeelden van Monolitische keramische-film condensatoren, welke algemeen toegepast worden.

Polyester-film uitvoering met de volgende eigenschappen (kleine capaciteit, gemiddelde doorslagspanning, gestandaardiseerde afmeting )
Voor dit soort condensatoren worden een opgedampte metaal-folie met een polyester(diŽlektricum)-film toegepast welke met polyester is omhuld.
De aansluitpunten zijn volgens een standaard afmetingen-raster geplaatst.
In de componentlijsten op finimuis.nl is de term steek 5.08mm, steek 10mm, enzovoorts de aanduiding voor de rastermaat.
Toepassingsgebied: algemeen inzetbaar
pft.png
Hierboven een voorbeeld van een polyester-film condensator, met gestandaardiseerde aansluitingen

Polyester-film (gerolde) uitvoering met de volgende eigenschappen (kleine capaciteit, hoge doorslagspanning, geringe verliezen)
Voor dit soort condensatoren worden twee metaal-folies en twee polyester(diŽlektricum)-films om-en-om opgerold. Aan elke metaalfolie wordt een draad verbonden.
Toepassingsgebied: vanwege de relatief hoge warmte-dispensatie, vaak toegepast in ontstoor-kringen
keramisch.png
Hierboven een voorbeelden van een gerolde polyester-film condensator.

Zilver mica-film uitvoering met de volgende eigenschappen(kleine capaciteit, hoge doorslagspanning, geringe verliezen)
Toepassingsgebied: vanwege de hoge stabiliteit, inzetbaar in frequentie bepalende en oscillator-circuits.
zilvermica.png
Hierboven een voorbeeld van een Zilver mica-film condensator.

Polypropoleen-film uitvoering met de volgende eigenschappen( kleine capaciteit, hoge doorslagspanning )
Toepassingsgebied: algemeen inzetbaar, vooral in frequentie gevoelige circuits.
mksfolie.pngmpkfolie.pngmktcondensator.pngfpk.png
Hierboven een viertal voorbeelden van een Polypropoleen-film condensator, welke veel worden toegepast.

Tantaal-uitvoering met de volgende eigenschappen ( hoge capaciteit, lage doorslagspanning, kleine afmeting )
Toepassingsgebied: algemeen inzetbaar
tantaal.png
Hierboven voorbeeld van een tantaal condensator in druppelmodel, welke algemeen wordt toegepast.

super condensator met de volgende eigenschappen ( uitzonderlijk hoge capaciteit van 1 tot vele Farads, relatief hoge lekstroom )
Toepassingsgebied: enkel waar uitzonderlijk hoge capaciteit is vereist.
supercap.png
Hierboven een voorbeeld van SuperCap condensator

Keramische SMD-uitvoering met de volgende eigenschappen ( kleine capaciteit, lage doorslagspanning, zeer kleine afmeting )
Toepassingsgebied: algemeen inzetbaar
smdkeramisch.png
Hierboven voorbeeld van een Keramische SMD condensator.

Tantaal SMD-uitvoering met de volgende eigenschappen ( hoge capaciteit, lage doorslagspanning, zeer kleine afmeting )
Toepassingsgebied: algemeen inzetbaar
smdtantaal.png
Hierboven voorbeeld van een Tantaal SMD condensator, welke algemeen kan worden toegepast. (links de contactvlakken aan de onderkant en rechts de bestempelde bovenkant)


Voor een waarde-overzicht voor condensatoren van 1 picoFarad tot en met 10 microFard klik op de knop hieronder.
condensator waarden

Codering via kleurcodes van condensatoren

( welke u bij reparatie-klussen tegen kunt komen ).

Zoals u wellicht op de bovenstaande afbeeldingen van condensatoren heeft kunnen waarnemen, worden condensatoren vaak bestempeld met een code.
Uitleg over de gestempelde codering, volgt verderop.

In met name oudere apparaten, kunt u condensatoren aantreffen welke zijn voorzien van een kleurcodering. Om de waarde voor vervanging te kunnen bepalen, is het gebruik van onderstaande kleurcode-tabellen handig.

Ckleurschijfoud.png
Kleurcode aflees-tabel voor Keramische film-condensatoren in schijf-uitvoering

Ckleurbuisoud.png
Dit soort condensatoren is veelal toegepast in afstemkringen van ontvangers en dergelijke.
Kleurcode aflees-tabel voor keramische condensator in cilindrische, of buis-model met een 3 of 4-stippen kleurcode
Indien er geen tolerantie-band aanwezig is, zal de tolerantie altijd 20% zijn.

Ckleurpolyoud.png
Kleurcode aflees-tabel voor Polyester film-condensator in engels drop-model met een 4 of 5-bands kleurcode
Capaciteit en Werkspanning, worden altijd via een kleurband aangegeven. Indien er geen tolerantie-band aanwezig is, zal de tolerantie altijd 20% zijn.

Ckleurtantaaloud.png
Kleurcode aflees-tabel voor Droge tantaal-condensator in druppel-model met een 3-banden en een stip kleurcode.
Capaciteit en Werkspanning, worden altijd via een kleurband aangegeven. Omdat er geen tolerantie-band aanwezig is, zal de tolerantie altijd 20% zijn.
Omdat tantaal-condensatoren altijd een positieve en negatieve aansluiting bezitten, is de + aansluitdraad DIKKER dan de - aansluitdraad.


Moderne Codering veelal via bestempeling van condensatoren


Keramische Miniatuur uitvoeringen voorzien van ťťn kleur-code volgens onderstaande afbeelding, en een gestempelde waarde-codering.
miniatuurkerkleur.png
Waardeaanduiding is als volgt:
Over het algemeen worden op het lichaam van miniatuur condensatoren de waarde in de vorm van alphanummerieke karakters gestempeld.
Alhoewel, wanneer de capaciteit een decimale waarde heeft ontstaat het probleem van het juist markeren van de decimale punt, hetgeen voor foutief lezen van de juiste capaciteit kan zorgen.
In plaats daarvan worden er letter zoals p van pico of n van nano gebuikt, op de wijze zoals hieronder weergegeven.
n47 = 0,47nF
4n7 = 4,7nF
47n = 47nF
4p7 = 4,7pF
12p = 12pF
120p = 120pF
Ook komt het voor dat de hoofdletter K wordt toegepast om een waarde van duizend pico-Farad weer te geven.
Een markering van 100K is dus 100 x 1000pF oftewel 100nF.


Zoals u op onderstaande afbeelding van een schijf-condensator kunt zien, kan de codering bestaan uit cijfer(s) met op de bovenkant een gekleurde band.
De cijfer(s) geven de waarde en de gekleurde band de tolerantie weer. Omdat de werkspanning niet is vermeld, kunt u over het algemeen een werkspanning van 50 Volt= hanteren.
Zie onderstaande tabel voor de betekenis van de tolerantie kleurband.
schijfkertolkleur.png

Zoals u op onderstaande afbeelding van een schijf-condensator kunt zien, kan een 3-cijferige code op het condensator-lichaam gestempeld staan.
schijfker1.png
Deze gestempelde code is uitgevoerd volgens de EIA-code.
via de knop hieronder, kan in een tabel via een omrekenmethode worden afgelezen, welke capaciteit bij die EIA-code hoort.
condensator waarden
De tolerantie is niet vermeld, daarom kunt u een tolerantie van 20% hanteren.
De werkspanning is eveneens niet vermeld, daarom kunt u een werkspanning van 50 Volt gelijkspanning hanteren.
De code 103 op bovenstaande keramische schijfcondensator komt overeen met 10000 picoFarad oftewel 10 nanoFarad.

Zoals u op onderstaande afbeelding van een schijf-condensator kunt zien, kan de stempelcodering bestaan uit een 3-cijferige code met daarachter een letter.
EIAtol.png
Via deze toegevoegde letter aan de EIA-code wordt de tolerantie aangegeven.
De EIA-code kunt u op dezelfde wijze, als bij de eerder besproken condensator omrekenen in een capaciteits-waarde.
Klik op de knop hieronder voor een overzicht van de EIA-code en corresponderende capaciteits-waarden
condensator waarden
De werkspanning is niet vermeld, daarom kunt u een werkspanning van 50 Volt gelijkspanning hanteren.
De extra tolerantie-letter kunt u via onderstaande tabel omzetten in een tolerantie-waarde:
Letter Tolerantie
B +/- 0,10pF
C +/- 0,25pF
D +/- 0,5pF
E +/- 0,5%
F +/- 1%
G +/- 2%
H +/- 3%
J +/- 5%
K +/- 10%
M +/- 20%
N +/- 30%
P +100% -0%
Z +80% -20%

De code 473J op bovenstaande keramische schijfcondensator staat voor 47000 picoFarad oftewel 47 nanoFarad met een tolerantie van 5%.


Zoals u op onderstaande afbeelding van een Monolitische keramische-film-uitvoering kunt zien, kan een 3-cijferige code op het condensator-lichaam gestempeld staan.
keramisch.png
Ook de condensator is voorzien van de 3-cijferige EIA-code.
via de knop hieronder, kan in een tabel via een omrekenmethode worden afgelezen, welke capaciteit bij die EIA-code hoort.
condensator waarden
De tolerantie is niet vermeld, daarom kunt u een tolerantie van 20% hanteren.
De werkspanning is eveneens niet vermeld, daarom kunt u een werkspanning van 50 Volt gelijkspanning hanteren.
De code 474 op bovenstaande Monolitische keramische-film condensator komt overeen met 470000 picoFarad oftewel 470 nanoFarad.


Zoals u op onderstaande afbeelding van een Monolitische keramische-film-uitvoering kunt zien, kan er ook een uitgebreide code op het condensator-lichaam gestempeld staan.
keramisch1.png
De bovenste code KX7R heeft betrekking op het diŽlektricum-materiaal, onder- en boven-temperatuur grens, en capaciteit verandering volgens de class 2 EIA-codering. Zie hiervoor onderstaande tabel:
1e letter DiŽlektricum materiaal 2e letter Temperatuur ondergrens 3e cijfer Temperatuur bovengrens 4e letter Maximale capaciteits verandering
C Polycarbonate X -55°C 2 + 45 °C A +/- 0,1%
I Polyphenylene Y -30°C 4 +65°C B +/- 1,5%
K Keramisch Z +10°C 5 +85°C C +/- 2,2%
M Metaal - - 6 +105°C D +/- 3,3%
P Polopropylene - - 7 +125°C E +/- 4,7%
S Polystyrene - - 8 +150°C F +/- 7,5%
T Polyester - - - - P +/- 10.0%
- - - - - - R +/- 15,0%
- - - - - - S +/- 20,0%
- - - - - - T +22% -33%
- - - - - - U +22% -56%
- - - - - - V +22% -82%

De tweede code 105K geeft de EIA-codering voor de waarde met daarachter de tolerantie letter aan.
Gebruik hiervoor de eerder genoemde condensator waarden knop en de tabel met tolerantie waarden.
De code 105K komt overeen met een waarde van: 1000000 picoFarad oftewel 1000 nanoFarad oftewel 1 microFarad met een tolerantie van +/- 10%.

De derde code 100V geeft de werkspanning weer, in het geval van een class 2-codering staat de volledig spanningswaarde aangegeven in .
(omdat hoogspanning, ongebruikelijk is voor dit soort condensatoren)
De code 100V komt overeen met 100 Volt werkspanning.

De onderste code 0112 is een extra fabrikant code en is voor u niet van belang.


Zoals u op onderstaande afbeelding van een Polyester-film uitvoering kunt zien, worden dit soort condensatoren gestempeld met in dit voorbeeld de werkspanning 250 en de waarde 33n.
pft.png
De werkspanning strekt over het algemeen van 50 Volt tot 400 Volt voor deze uitvoeringen
De capaciteit-waarde strekt over het algemeen van 1 nanoFarad tot 10 microfarad
De waarde weergave als volgt: 1n5 , 12n , 47n , 680n , 1Ķ , 2Ķ2 , enzovoorts. Voorgaande volgens de eerder aangegeven condensator waarden
De rastermaat, wordt niet weergegeven en zal bij de leveranier bekend zijn of fysiek gemeten moeten worden.


Zoals u op onderstaande afbeelding van een Polyester-film (gerolde) uitvoering kunt zien, wordt de voor u belangrijke informatie:(waarde, tolerantie en werkspanning) volledig op het relatief grote condensator-lichaam gestempeld.
Daarbij kan de fabrikant nog extra codes stempelen met eventueel een bedrijfslogo. Deze gegevens zijn niet belangrijk.
keramisch.png


Zoals u op onderstaande afbeelding van een Zilver mica-film uitvoering kunt zien, worden deze uitvoeringen gestempeld bovenaan met de waarde en tolerantie.
De codering daaronder SM2, daarbij staan de letters SM voor de uitvoering Silver Mica en het cijfer 2 geeft de werkspanning aan volgens onder de afbeelding staande tabel:
zilvermica.png
Cijfer(s) Gelijkspanning in Volt
.5 50
1 100
2 200
3 300
4 400
5 500
6 600
7 700
8 800
9 900
10 1000
Er kunnen tussenspanningen aangegeven worden, waarbij de . als decimaal-aanduiding dient. 5.5 komt neer op 550 Volt.


Op de onderstaande afbeelding ziet u een tweetal Polypropoleen-film uitvoeringen, met verschillende coderingen.
Toepassingsgebied: algemeen inzetbaar, vooral in frequentie gevoelige circuits.
mksfolie.pngmpkfolie.png
De tekst WIMA op de linker afbeelding, geeft de fabrikant weer.
De codering 0,1, geeft de capaciteitswaarde in microFarad (ĶF) weer wat in dit geval van 0,1ĶF omgerekend op 100 nanoFarad komt.
De onderste codering 100- geeft een werkspanning van 100 Volt gelijkspanning weer.
De tolerantie is niet vermeld, daarom kunt u een tolerantie van 20% hanteren.

De tekst MEX/TENTA op de rechter afbeelding, geeft de fabrikant weer. De tekst MKS geeft de condensator-uitvoering weer (zie de tabel, hieronder).
De regel hieronder geeft de capaciteit van 0,47 ĶF volledig weer. Gevolgd door de letter K, welke een tolerantie van =/- 10% aanduidt.
De codering 275 VAC geeft een werkspanning van 275 Volt wisselspanning weer.
De overige coderingen en logo's en dergelijke zijn door de fabrikant als extra informatie toegevoegd.

Codering Materiaal soort
FKC Metaal folie en polycarbonate
FKP Metaal folie en polypropylene
MKC Gemetaliseerd polycarbonate folie
MKI Gemetaliseerd polyhenylene sulfide
MKP Gemetaliseerd polypropylene
MKS Polystyrene (gemetaliseerd of folie)
MKT Gemetaliseerd polyester folie
Tabel, met de Code en samenstelling van polypropyleen-condensatoren.


Zoals u op onderstaande afbeelding van een Tantaal uitvoering kunt zien, worden deze uitvoeringen gestempeld bovenaan met de waarde volgens de EIA-code.
Klik op de knop hieronder, voor een overzicht van de codes.
condensator waarden
Onder de EIA-code, staat de werkspanning van in dit geval 35 Volt met daarachter de letter K, welke de +/- 10% tolerantie weergeeft.
De polariteit van de + (plus) aansluiting wordt via het teken + of een lange zwarte streep aangegeven.
tantaal.png
tantaal condensator in druppelmodel.


Zoals u op onderstaande afbeelding van een Super condensator uitvoering kunt zien, worden deze uitvoering uitgebreid gestempeld.
supercap.png
Geheel bovenaan het logo en/of naam fabrikant.
Daaronder de aanduiding SUPERCAP R, wat duidelijk de uitvoering weergeeft.
Daaronder een aansluitiende codering van letters en/of cijfers, welke voor de fabrikant van belang zijn.
Daaronder de voor u belangrijke informatie. zoals capaciteit (600 Farad), de tolerantie (±20%), de werkspanning (2,5 Volt gelijkspanning) en de Impedantie (3 MegaOhm).


Zoals u op onderstaande afbeelding van een Keramische SMD uitvoering kunt zien, is deze niet van een zichtbare codering voorzien.
De reden hiervan is, de afmeting u zult gebruik moeten maken van een sterk vergrootglas om een codering welke meestal in EIA-formaat aanwezig is te kunnen herkennen.
smdkeramisch.png
Bovenstaande SMD-condensator is sterk vergroot weergegeven, waarbij de codering onherkenbaar is.
Klik op onderstaande knop voor een tabel met de werkelijke afmetingen van SMD-condensatoren.


Zoals u op onderstaande afbeelding van een Tantaal SMD uitvoering kunt zien, een voorbeeld van de codering.
smdtantaal.png
Bovenstaande Tantaal SMD-condensator is sterk vergroot weergegeven.
De eerste regel bevat de capaciteit volgens EIA-codering. Klik op onderstaande knop voor de EIA-codering tabel:
condensator waarden
De tweede regel geeft informatie over tolerantie, werkspanning, en dergelijke hier is echter geen 100% gelijke codering voor. De leverancier kan hier informatie over verschaffen.

Klik op onderstaande knop voor een tabel met de werkelijke afmetingen van SMD-condensatoren.


Als laatste geven wij u hieronder een tabel met beschikbare werkspanningen volgens de EIA-codering.
EIA-code Gelijkspanning in Volt
0G 4,0
0L 5,5
0J 6,3
1A 10
1C 16
1E 25
1H 50
1J 63
1K 80
2A 100
1Q 110
2B 125
2C 160
2Z 180
2D 200
2P 220
2E 250
2F 315
2V 350
2G 400
2w 450
25 500
2J 630
3A 1000
werkspanning volgens EIA-codering.

Laatste update : 27 september 2014


Terug naar Condensatoren pagina

Terug naar Component informatie

Terug naar Startpagina

Email aan Finimuis.nl