Schakeling is geplaatst op 14 april 2005.

Schakeling is aangepast op 13 november 2016.

Gelijkstroom-motor regeling.

De meest eenvoudige manier voor het regelen van het toerental van eem kleine gelijkstroom-motor, is door het in de positieve spanningslijn opnemen van een regelbare weerstand. Deze eenvoudige methode heeft twee nadelen, ten eerste: een groot deel van het opgenomen vermogen zal in warmte worden omgezet. Een tweede nadeel is dat de torsie van de motor evenredig zal afnemen met de snelheid. Dit laatste nadeel is ook de oorzaak van het feit dat een groot deel van het regelbereik nodig is om de motor vanuit stilstand te kunnen starten. Direct na het starten zal het toerental van de motor zeer snel toenemen, zodat het van groot belang is om het regelaar-bereik drastisch terug te brengen om een laag toerental te handhaven. Het zal u duidelijk zijn, dat voorgaande het extreem lastig maakt, om een mooie regeling van het toerental te bewerkstellingen. Wordt de gelijkstroom-motor via een schakelaar op een spanningsbron aangesloten, dan staat over de motor geen of de volledige spanning. Wanneer de schakelaar afwisselend Aan- en Uit-geschakeld wordt, dan is de gemiddelde spanning over de motor gedurende een bepaalde tijd gelijk aan: (T)aan gedeeld door (T)totaal maal U. Hierbij is (T)aan de tijd waarbij de schakelaar ingeschakeld is geweest, (T)totaal de totale tijdsperiode, en U de voedingsspanning. Afgezien van de veldsterkte van de magneet worden snelheid en torsie van een gelijkspanning-motor bepaald door de gemiddelde spanning aangesloten op de rotor-spoel. Wanneer de eerder genoemde schakelaar, door een elektronische schakelaar in de vorm van een transistor waarvan de basis wordt gestuurd door een regelbare multivibrator kan worden vervangen, ontstaat een zeer goede regeling voor kleine gelijkstroom-motoren. De hieronder geplaatste schakeling, omvat alle voorgaande ingrediënten. Bij de waarde-bepaling van de componenten is het van groot belang dat enerzijds de AAN-tijden lang genoeg zijn om de stroomsterkte tot een behoorlijke waarde te laten stijgen en anderzijds LANG-genoeg onderbroken moet worden om te voorkomen dat de motor te snel zijn maximale snelheid bereikt. De in deze schakeling gebruikte transistor (T1) kan stroom tot maximaal 10 Ampére schakelen. De voedingsspanning van de gehele schakeling mag liggen tussen 5 tot 15 Volt. Wanneer u bijvoorbeeld een 24 Volt motor wenst te regelen, kunt u het gedeelte links van transistor (T1) met 5...15 Volt voeden, terwijl u de serieschakeling van motor (M) en transistor (T1) met een hogere spanning kunt verbinden. De 555 timer (IC1) is geschakeld als astabiele multivibrator en produceert blokgolfen met een constante frequentie en een variabele aan-uit tijd. Met de gegeven randcomponent-waarden is de verhouding: (T)aan gedeeld door (T)totaal via potentiometer (P1) regelbaar tussen 5 en 95% van de totale periodetijd. De totale periodetijd dient ongeveer twee maal de waarde van de mechanische tijdsconstante van de motor (M) te zijn, en wordt bepaald door condenssator (C1). Afhankelijk van de gebruikte motor ligt de waarde van (C1) ergens tussen 0,1µF en 10µF. Omdat de meeste goedkope kleine gelijkstroom-motoren geen informatieplaatje hebben aangaande tijdconstante-informatie dient veelal de waarde van (C1) proefondervindelijk vastgesteld te worden. De printlayout is voorzien van een 22 mm rastermaat voor condensator (C1), de afmeting van de print kan kleiner worden, naarmate de capaciteit van (C1) kleiner is. De transistor (T1) zal afhankelijk van de uitgang (pen 3) van (IC1) in een geleidende- of sper- toestand staan. Diode (D3), beschermd enerzijds de transistor (T1) tegen inductie-spanningspieken en anderzijds fungeert deze als kortsluiting van de motor (M), wanneer deze als generator werkt tijdens de sper-periode van transistor (T1). Buiten het regelen van gelijkstroom-motoren , kan deze schakeling ook worden gebruikt als lichtdimmer voor lampen welke met gelijkspanning worden gevoedt. Wanneer u deze laatste functie van de schakeling gebruikt, mag diode (D3) vervallen.

0259.png
Klik op afbeelding om hele schakeling te zien .

Klik op de COMPONENT-LIJST knop, voor een componenten overzicht
De component informatie, is voornamelijk afkomstig uit het leveringsprogramma van Farnell tenzij anders aangegeven.

layout.png
De afbeelding geeft de printplaat weer, gezien bovenop de componenten. De rode lijnen zijn de printbanen welke zich aan de onderkant(soldeerzijde) bij een standaard print bevinden.


Terug naar index

Terug naar de homepage

Email versturen aan Finimuis.nl